Polarisatie lijkt hét woord van deze tijd. Alsof de samenleving uit losse kampen bestaat die steeds verder uit elkaar drijven. In talkshows, kranten en politieke debatten wordt het beeld geschetst van een land dat steeds scherper verdeeld raakt. Maar klopt dat beeld wel?
Op veel plekken gebeurt namelijk het tegenovergestelde. Mensen oefenen daar elke dag met samenleven. Niet door elkaar te overtuigen, maar door ruimte te maken voor verschil. In buurthuizen, op werkvloeren, in cafés en verenigingen. In gesprekken die soms schuren, soms vluchtig zijn, maar die wel doorgaan.
De afgelopen weken lazen we verschillende artikelen en essays over dit onderwerp. Wat daarin steeds terugkomt: samenleven is geen groot idee. Het is een praktijk. Van kleine bewegingen. Van in gesprek blijven. Van mensen die elkaar blijven tegenkomen.
In deze Moonshot kijken we daarom naar één vraag: Hoe oefenen we samenleven?
Veel leesplezier,
Mijke & Marjolein
Galaxy Pick
Democratie is geen sportwedstrijd
In een NRC-artikel verwijst filosoof Daan Roovers naar het sciencefictionverhaal Franchise (1955) van schrijver Isaac Asimov. In dat verhaal voorspelt een supercomputer (Multivac) verkiezingsuitslagen op basis van enorme hoeveelheden data. Campagnes worden overbodig, stemmen eigenlijk ook. Eén willekeurige burger wordt bevraagd en de computer rekent vervolgens de volledige uitslag uit. Efficiënt, snel en goedkoop.
Roovers beschrijft hoe tegenwoordig onze verkiezingen vaker worden gevolgd alsof het een sportwedstrijd is: wie staat voor, wie verliest terrein, wie zet een sprint in richting de finish? Politiek krijgt zo het karakter van een paardenrace, alsof het belangrijkste moment van de democratie, de verkiezingsuitslag is. Terwijl het misschien juist andersom werkt.
Roovers grijpt terug op historicus Johan Huizinga, die politiek beschreef als play. Geen wedstrijd die je wint of verliest, maar een opvoering waarin mensen met verschillende overtuigingen proberen samen regels, omgangsvormen en richting te vinden. In dat spel draait het niet om je eigen gelijk centraal zetten, maar om het speelveld in stand te houden. En elkaar daarin te vinden. Dat is belangrijker dan winnen.
Grounding Spot
Kroeg als oefenruimte voor samenleven
Wie wil begrijpen hoe samenleven werkt, kan een verrassend eenvoudige plek binnenlopen: de kroeg. Zo lazen we in een essay van filosoof Hans Schnitzler. Je bestelt iets te drinken, gaat aan de bar staan of neemt plaats aan een tafel. Mensen komen en gaan. Sommigen praten met elkaar, anderen zitten rustig voor zich uit te kijken. In die ogenschijnlijk gewone setting gebeurt iets interessants.
Een café laat verschillen vanzelf naast elkaar bestaan: jong en oud, praktisch en theoretisch geschoold, mensen die elkaar kennen en mensen die elkaar voor het eerst ontmoeten. Je kunt er alleen zijn, temidden van anderen. Juist dát maakt de kroeg een kleine oefenruimte voor samenleven. Gesprekken ontstaan er vaak vanzelf. Soms door een opmerking aan de bar, soms doordat iemand wordt voorgesteld, soms doordat de kastelein een rol speelt als verbinder.
Dat zie je ook mooi terug op de Instagram-pagina van Kroeggenoten, waar verschillende kroegen in Breda en hun vaste gasten worden geportretteerd. Een kroeg kan meer zijn dan een plek om iets te drinken. Het is een plek waar mensen elkaar tegenkomen, zonder dat ze elkaar eerst hoeven te vinden.
Food for thought
Meer vermenselijking begint klein
Openstaan voor de ander begint vaak klein. Via de Substack van Ernst-Jan Pfauth kwamen we een advies tegen van filosoof Alicja Gescinska. Sindsdien lopen we anders door de stad. Haar voorstel is simpel: groet de mensen die zelden worden gegroet. De kassamedewerker, de schoonmaker, de buschauffeur. Niet als beleefdheid, maar als bijdrage aan iets groters.
Gescinska noemt dat vermenselijking: het tegenovergestelde van ontmenselijking. In een tijd waarin mensen vaak worden teruggebracht tot rollen, meningen of profielen, begint vermenselijking klein. Iemand zien. En laten merken dat je dat doet.
Een kleine praktische tip die hierbij helpt komt ook van Ernst-Jan Pfauth. Wil je echt aandachtig luisteren in een gesprek, maar weet je dat je straks weg moet? Zet een timer. Zo hoef je niet steeds op je horloge te kijken en kun je volledig aanwezig zijn in het gesprek. Alles wat via een reminder op het juiste moment terugkomt, hoeft niet in je hoofd te blijven hangen. Meer aandacht in het moment, minder ruis in je hoofd.
Places & Spaces
De menselijke kant van misdaad
De podcast Veroordeeld zette ons recent aan het denken over wat menselijkheid is. Journalist Lauren Fabels en strafrechtadvocaat Veerle Hammerstein spreken in de afleveringen met mensen die veroordeeld zijn voor een misdrijf. Niet vanuit sensatie, maar vanuit nieuwsgierigheid naar het verhaal achter de krantenkop.
De gesprekken laten zien hoe dun de scheidslijn is tussen “wij” en “zij”. Welke keuzes iemand maakt. Welke omstandigheden iemands leven een bepaalde kant op laten bewegen. Soms bewust, soms door domme pech. De podcast confronteert je met je eigen vooroordelen, dwingt om voorbij het label te kijken en zit vol levenslessen.
In progress
Wij werken op dit moment aan…
We zijn net gestart met het begeleiden van een managementteam dat voor een grote veranderopgave staat. Samen onderzoeken we hoe zij hun teams kunnen meenemen in die beweging.
Daarnaast bereiden we een sessie voor met de partners van een scale-up in de bouwsector. In die bijeenkomst spreken zij hun ambities en dromen. Dat vertalen we naar een roadmap, waar ze de komende jaren mee vooruit kunnen.
Volgens filosoof Alicja Gescinska begint vermenselijking klein. Kijk bijvoorbeeld de kassamedewerker aan. Zeg hallo. Misschien is samenleven minder ingewikkeld dan we soms denken.
Wie kun jij vandaag groeten?
Let’s design to land!
Wie wij zijn
Mijke verkent de ruimte van vernieuwing en brengt toekomstvisies tot leven in de praktijk. Marjolein zorgt dat die vernieuwing landt met scherpte, eenvoud en oog voor mens en organisatie. Samen brengen ze koers én beweging. En vormen ze samen het hart van Grounded Galaxy.
We combineren inhoudelijke ervaring in strategie, innovatie en leiderschap met jarenlange praktijkervaring in management- en directierollen. We weten hoe het is om koers te zetten, mensen mee te nemen en verandering écht te laten landen. En wat daarbij komt kijken. We zijn scherp, persoonlijk en gericht op het laten landen van jouw ambitie.
Voor elke missie wordt een team samengesteld uit een netwerk van specialisten. Het team is altijd afgestemd op de ambitie en de beweging die een organisatie heeft.
Grounded Galaxy, opgericht door Mijke en Marjolein, is een krachtig bureau dat strategie en creativiteit samenbrengt.